Trợ cấp thôi việc là một trong những điểm tranh chấp phổ biến nhất trong các vụ việc lao động ở Việt Nam. Bộ luật Lao động 2019 (Điều 46) đã thu hẹp phạm vi áp dụng so với phiên bản 2012, và phần đông doanh nghiệp vẫn chưa cập nhật quy trình tính toán.
Điều kiện cơ bản
Người lao động được hưởng trợ cấp thôi việc nếu: (1) đã làm việc liên tục từ đủ 12 tháng trở lên, và (2) hợp đồng chấm dứt theo các trường hợp tại khoản 1, 2, 3, 4, 6, 7, 9 và 10 Điều 34 — cụ thể là các trường hợp chấm dứt do hết hạn, hai bên thỏa thuận, người lao động đơn phương chấm dứt đúng luật, người lao động bị sa thải theo Điều 36 (không phải kỷ luật), v.v.
Sáu trường hợp KHÔNG phát sinh trợ cấp thôi việc
Điều 46 khoản 1 loại trừ: (a) người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu; (b) người lao động bị sa thải theo Điều 125 (kỷ luật lao động); (c) người lao động đơn phương chấm dứt trái pháp luật; (d) chấm dứt do người lao động chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự; (e) chấm dứt do người sử dụng lao động cá nhân chết hoặc bị tuyên bố mất năng lực; (f) chấm dứt vì lý do người lao động bị kết án phạt tù.
Phân biệt với trợ cấp mất việc làm
Trợ cấp mất việc làm (Điều 47) áp dụng khi người sử dụng lao động cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc lý do kinh tế. Mức trả là 1 tháng lương cho mỗi năm làm việc (so với nửa tháng cho trợ cấp thôi việc). Đây là điểm gây nhầm lẫn trong nhiều vụ tranh chấp — nhân viên đôi khi yêu cầu cả hai loại, trong khi luật chỉ cho phép một.
Trợ cấp thôi việc trả cho thời gian phục vụ. Trợ cấp mất việc làm trả cho gánh nặng tìm việc mới khi mất việc không phải do lỗi.
Cách tính trên thực tế
Công thức: (Tổng số năm làm việc tính trợ cấp) × (1/2 tháng lương trung bình của 6 tháng liền kề trước khi chấm dứt). Lưu ý: thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp được trừ ra, vì trợ cấp thôi việc và bảo hiểm thất nghiệp là loại trừ cho nhau theo Điều 8 Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp bắt đầu từ năm 2009 — nên thực tế hiện nay, nhân viên có dưới 17 năm làm việc thường không còn quyền nhận trợ cấp thôi việc do bảo hiểm thất nghiệp.
Khuyến nghị: trong mọi quyết định chấm dứt hợp đồng, hãy lập bảng phân tách thời gian — phần nào tính trợ cấp thôi việc, phần nào do bảo hiểm thất nghiệp chi trả. Đây là tài liệu quyết định nếu nhân viên kiện ra tòa.
Bài liên quan